De impact van cumulatieve blootstelling aan anticholinerge en sederende medicijnen op de zelfredzaamheid van kwetsbare oudere patiënten: onderzoek naar de ‘Drug Burden Index’

Hans Wouters, Katja Taxis, Hein van Hout, Jos van Campen, Claudine Lamoth, Petra DenigMartina Teichert,

Oudere patiënten worden veelvuldig behandeld met anticholinerge en sederende medicijnen. Naar schatting wordt ruim een kwart van de ouderen met anticholinerge medicijnen 1 en bijna een derde met benzodiazepines 2 behandeld. Deze medicijnen brengen vaak cognitieve stoornissen met zich mee, verergeren mogelijk beginnende dementie, 3-4  verminderen daarnaast het fysiek functioneren en verhogen het valrisico. 5 Daarmee verminderen deze medicijnen de zelfredzaamheid van kwetsbare ouderen. 6 Met behulp van de Drug Burden Index (DBI) 7 kan de cumulatieve blootstelling aan anticholinerge en sederende medicijnen worden bepaald om daarmee na te gaan welke oudere patiënten een extra verhoogd risico hebben op bijvoorbeeld cognitieve stoornissen of op vallen. Meerdere onderzoeken wijzen uit dat een hoge DBI-waarde is geassocieerd met cognitieve stoornisssen, een verhoogd valrisico, verminderd fysiek functioneren, een verminderde kwaliteit van leven en een verhoogd risico op ziekenhuisopname. 8-13 Belangrijk daarbij om te vermelden is dat in deze onderzoeken doorgaans werd gecorrigeerd voor co-morbiditeit bijv. met de ‘Charlson’s co-morbidity index’ en dat na correctie hiervoor verbanden bleven bestaan tussen een hoge DBI-waarde en de bovengenoemde nadelige uitkomsten voor de mentale en fysieke gezondheid van ouderen. Daarmee zijn de gevonden associaties niet simpelweg te verklaren als het resultaat van multi-morbiditeit en een daarmee gepaard gaande behandeling met meerdere medicijnen.

Doelstelling(en) onderzoeksproject

  • 1. De voorspellende waarde van de Drug Burden Index onderzoeken door in longitudinaal onderzoek te kijken of hogere Drug Burden Index waarden tot een verslechtering leiden van de mentale en fysieke gezondheid en tevens verminderde zelfredzaamheid van ouderen o.a. cognitieve problemen, valrisico, verminderde loopvaardigheid, ziekenhuisbezoek en problemen met betrekking tot het uitvoeren van de activiteiten van het dagelijks leven.
  • 2. De DBI vergelijken tussen patiënten met en zonder de ziekte van Alzheimer en onderzoeken of verhoogde Drug Burden Index waarden meer risicovol zijn voor mensen met dementie dan voor mensen zonder dementie voor het cognitief functioneren en het kunnen uitvoeren van de activiteiten van het dagelijks leven.
  • 3. Het verrichten van een exploratief praktijkonderzoek naar het gebruik van de Drug Burden Index als screeningsinstrument voor het identificeren van kwetsbare patiënten en het selecteren van deze patiënten voor medicatie reviews.

Uitkomsten

  • cognitieve functie (LASA)
  • activiteiten van het dagelijks leven (InterRAI)
  • valincidenten (InterRAI)
  • loop- en balanstests (LASA)
  • loopsnelheid (InterRAI)
  • ziekenhuisbezoek (InterRAI)